نیروگاه چیست؟

انرژی نقش ویژه‌ای در رشد اقتصادی، رفاه اجتماعی، بهبود کیفیت زندگی و امنیت یک جامعه ایفا می‌کند. پژوهش‌های جهانی نشان می‌دهند میان توسعه‌ی یک کشور و میزان انرژی مصرفی آن، رابطه‌ی مستقیمی برقرار است و از این رو دسترسی کشورهای در حال توسعه به انواع منابع جدید انرژی، به منظور پیشرفت و بهبود وضع اقتصادی آنها اهمیت ویژه‌ای دارد.

در این میان انرژی الکتریکی از عوامل اصلی و زیربنایی رشد و شکوفایی بخش‌های صنعتی، اقتصادی و اجتماعی است به طوری که می‌توان گفت یکی از شاخص‌های ارزیابی و پیشرفت کشورها، شاخص افزایش ظرفیت تولید و توزیع انرژی الکتریکی است. برای تولید برق از نیروگاه‌ها و تکنولوژی‌های مختلفی استفاده می‌شود:

در سال‌های اخیر نوعی آگاهی و توجه به افزایش بی‌رویه‌ی مصرف انرژی و نیز واقعیت فناپذیربودن سوخت‌های فسیلی سبب شده است که مطالعات همه جانبه‌ای در سطح جهانی با هدف کاهش میزان مصرف انرژی و نیز کاهش هزینه‌های تولید انرژی، بدون ایجاد لطمه به روند توسعه‌ی کشورها، انجام پذیرد. این مطالعات باعث به وجود آمدن برنامه‌ها و استراتژی‌هایی موسوم به “مدیریت انرژی“ شده است.

الگوی سنتی تولید برق بر پایه‌ی بهره‌برداری از تعداد محدودی نیروگاه مرکزی در مقیاس بزرگ و سپس انتقال و توزیع انرژی به مصرف‌کنندگانی است که ممکن است تا هزاران کیلومتر دورتر از محل تولید باشند.

مضرات تولید برق به روش سنتی (مقیاس بزرگ):

  • بازده پایین تولید
  • اتلاف انرژی شبکه انتقال و توزیع
  • انتشار گازهای گلخانه ای
  • خطر بلایای طبیعی

تولید پراکنده

ایده‌ی اصلی تولید پراکنده (DG) از همین نیاز به مدیریت انرژی نشات می‌گیرد؛ استفاده از تعداد زیادی نیروگاه مقیاس کوچک در محل مصرف یا نزدیکی آن با کمترین میزان استفاده از شبکه‌ی انتقال و توزیع است. توليد پراکنده Generation Distributed روشی است که با بهره گیری از فن‌آوریهای مقیاس کوچک به تولید انرژی برق در محل مصرف یا نزدیکی آن می‌پردازد.

زمانی که از تولید در مقیاس کوچک صحبت می‌کنیم در حقیقت منظور اصلی ما تولید برق و حرارت در مقیاس‌های کوچک است که؛ توسط سرمایه‌گذاران یا شرکت‌ها جهت تأمین نیازهایشان اتفاق می‌افتد. منظور ما از مولد مقیاس کوچک گازی دسته‌ای از تأسیسات تولید برق است که؛ از طریق اتصال به شبکه برق سراسری قابلیت بهره برداری دارند.

مدیریت انرژی

در حال حاضر راندمان نیروگاه‌های كشور در حدود 36%و تلفات شبكه تا مصرف كننده در حدود 20% است. راندمان تبدیل انرژی از سوخت نیروگاه تا مصرف كننده نهایی انرژی الكتریكی 29% است. این بازده پایین یعنی تلف شدن سالانه 35 میلیارد متر مكعب گاز طبیعی یا 10 میلیارد دلار عدم نفع صادراتی آن، گذشته از زیان‌های ناشی از اتلاف سرمایه‌گذاری در بخشهای مختلف تولید و استحصال گاز، تولید، انتقال و توزیع نیروی برق، آلودگی محیط زیست، كاهش منابع نفت و گاز كشور و عدم نفع صادرات از محل صدور برق.

این موضوع اهمیت مدیریت انرژی را برجسته می‌کند. مدیریت انرژی را می‌توان استفاده‌ی صحیح و موثر از انرژی برای دستیابی به بیشترین سود با کمترین هزینه جهت افزایش موقعیت رقابتی در بازار دانست که این امر نیازمند تنظیم و بهینه نمودن استراتژی مصرف انرژی، استفاده از سیستم‌ها و دستورالعمل‌ها در جهت کاهش میزان مصرف انرژی بر واحد محصول و کاهش یا ثابت نگه داشتن هزینه‌های کل تولید است.

ویژگی‌های مولد مقیاس کوچک

آلایندگی کم، نسبت به نیروگاههای بزرگ
مکان یابی آسان
ورود و خروج سریع به شبکه
خنک سازی با مدار بسته و بدون مصرف آب
عدم نیاز به سرمایه گذاری و توسعه خط انتقال فوق توزیع
تولید همزمان برق و حرارت
تولید برق در مراکز مصرف
عدم وجود تلفات انتقال و فوق توزیع

تدوین برنامه بلندمدت بهینه‌سازی بخش انرژی، تاثیر مثبتی بر اقتصاد كشور و ارتقای نقش ایران در بازارهای جهانی انرژی دارد.

از جمله نتایج حاصل از برنامه بهینه‌سازی بخش انرژی، بهبود راندمان تبدیل انرژی و كاهش تولید آلاینده‌های زیست محیطی ناشی از آن است. راهكارهای بهینه سازی متعددی در بخش عرضه انرژی مطرح است كه از جمله آنها میتوان به تولید همزمان برق، حرارت و برودت با استفاده از مولد های گازسوز با راندمان موثر بالا اشاره نمود.